August Cieszkowski ^{hrabia, filozof, polityk}

Niemiec, książę von Bismarck-Schönhausen, książę von Lauenburg; niemiecki dyplomata i polityk. Żonaty z Johanną von Puttkamer. Od 1862 r. premier i minister spraw zagranicznych Prus. W 1870 sfałszował słynną depeszę z Ems co doprowadziło do wojny prusko-francuskiej i w efekcie do zjednoczenia Niemiec. Kiedy 18 stycznia 1871 r. powstała II Rzesza – Cesarstwo Niemieckie został jej kanclerzem. Od 1871 do 1878 roku prowadził tak zwany Kulturkampf (walkę o kulturę) - walkę rządu pruskiego z kościołem katolickim, a w zaborze pruskim jednocześnie intensywną germanizację ludności polskiej. Pośrednio i bezpośrednio był adresatem sejmowych wystąpień A. Cieszkowskiego. Po wojnie prusko-francuskiej A. Cieszkowski napisał do niego list odradzający aneksję Alzacji i Lotaryngii.

Niemiec, był przyjacielem ze studiów Augusta Cieszkowskiego. W Wierzenicy zajmował się biblioteką, utrzymywał ją w porządku. Sporządzał rejestr zabierany w podróż przez A. Cieszkowskiego. Sam mieszkał w pokoju nad podręczną biblioteką znajdującą się we dworze. A. Cieszkowski miał też biblioteki w każdym z majątków w Królestwie Polskim. W każdej z nich był komplet dzieł Hegla. Był także osobą zaufaną w kwestiach administracyjnych i prawnych. Bardzo ceniony przez Augusta seniora, mimo jego braku zrozumienia dla spraw religijnych. Zmarł 10 lat przed śmiercią swojego przyjaciela i pracodawcy. August - junior określał go mianem poczciwego człowieka.

Filolog, nauczyciel, działacz społeczny, przemysłowiec. Usunięty przez władze pruskie ze szkoły za odmowę kontroli uczniów założył w Bazarze sklep z narzędziami rolniczymi. Potem kolejno, warsztat naprawczy, fabrykę maszyn i narzędzi rolniczych. Z czasem na wiele lat czołowy zakład przemysłowy Poznania. Działał w Towarzystwie Pomocy Naukowej, Towarzystwie Przemysłowym, Poznańskim Towarzystwie Przyjaciół Nauk. Współzałożyciel Towarzystwa Przemysłowego, prezes Centralnego Towarzystwa Gospodarczego. Współdziałał z A. Cieszkowskim w zakresie szkolnictwa rolniczego, był zaangażowany w powstawanie Wyższej Szkoły Rolniczej im. Haliny w Żabikowie. Od niego A. Cieszkowski kupował narzędzia i maszyny rolnicze, w tym lokomobilę.

Literat, działaczka Towarzystwa naukowej Pomocy dla Dziewcząt, Sodalicji Pań. Bratanica Marcelego Mottego autora Przechadzek po mieście Autorka Z moich wspomnień Przechadzki po mieście. Pisząc o wakacjach w Wierzenicy wspomina A. Cieszkowskiego i bibliotekarza Brade, budynek zwany „Akademia”, w którym mieszkała.

Lekarz, geolog i paleontolog, działacz społeczny. Członek Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, współpracował z A. Cieszkowskim w czasie jego trzeciej prezesury w PTPN. W 1888 r. założył Muzeum Przyrodnicze PTPN zaliczane do najlepszych w Europie. Autor O stosunku Augusta Cieszkowskiego do nauk przyrodniczych w ogóle a do wydziału przyrodniczego w szczególności.

Adwokat, działacz społeczny i polityczny. Kolega Augusta Adolfa Cieszkowskiego z Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu. Prezes Związku Sokołów Wielkopolskich. Deputowany do parlamentu Rzeszy, od 1935 r. senator RP. Podsekretarz stanu w Ministerstwie b. Dzielnicy Pruskiej, kurator okręgu szkolnego poznańskiego, opiekun skautingu. Dzięki jego przyjaźni z A. A. Cieszkowskim skauci, a potem harcerze mogli odbywać swoje zbiórki i zloty w lasach wierzenickich. W zbiorze gawęd dla harcerzy Z Ojczyzny uwiecznił Wierzenicę i A. Cieszkowskiego oraz rozwiązanie w 1918 r. skautingu w zaborze pruskim.

Francuz, filozof i polityki. Profesor École Normale Supérieure i Sorbony, członek Akademii Francuskiej. Twórca eklektycznej szkoły filozoficznej i popularyzator filozofii niemieckiej we Francji. A. Cieszkowski zawarł z nim znajomość w Paryżu w 1838 lub 1839 r.

Wdowa po belgijskim radcy stanu, baronowa. Była opiekunką syna Napoleona Bonaparte, później Zygmunta Krasińskiego a następnie Augusta Cieszkowskiego. Jej postać miała dla obu szczególne znaczenie. Zwłaszcza Z. Krasiński w listach do A. Cieszkowskiego wielokrotnie odwoływał się do jej osoby. Pochowana na cmentarzu w siedzibie Krasińskich – Opinogórze.

Ziemianin i uczony. W 1923 r. na Wydziale Rolniczo-Leśniczym Uniwersytetu Poznańskiego uzyskał dyplom inżyniera rolnictwa nr 1. W roku 1931 zostaje adoptowany przez Augusta Cieszkowskiego juniora. Przyjmuje nazwisko Cieszkowski. Otrzymuje majątek Sucha, miejsce urodzenia A. Cieszkowskiego. W roku 1949 wraca do pracy naukowej na Wydziale Rolniczym Uniwersytetu Poznańskiego, później Wyższej Szkoły Rolniczej i Akademii Rolniczej, obecnie Uniwersytet Przyrodniczy. Członek rzeczywisty PAN, Królewskiej Szwedzkiej Akademii Rolnictwa i Leśnictwa w Sztokholmie. Rodzinne związki Dembińskich z Cieszkowskimi od drugiej połowy XIX wieku. Teodor Dembiński dzierżawił Wierzenicę od A. Cieszkowskiego, jego siostra Klara opiekowała się jego synami po śmierci H. Cieszkowskiej. F. Cieszkowski-Dembiński w imieniu Edwarda Raczyńskiego do 1939 r. administrował Wierzenicą. Po II wojnie kultywował pamięć A. Cieszkowskiego, dbał o kaplicę grobową Cieszkowskich.

Francuz, generał, polityk. Szef Francuskiej Misji Wojskowej w Berlinie w latach 1918 – 1919, członek Komisji ds. Wschodniej Granicy Niemiec. W latach 1921 – 1926 szef Francuskiej Misji Wojskowej w Polsce. Wraz z rodziną odwiedził 19 sierpnia 1920 r. Augusta Adolfa Cieszkowskiego w Wierzenicy, ponownie uczynił to rok później.

Działacz polityczny, mecenas sztuki, powstaniec listopadowy. W Kórniku utworzył znany park, w którym aklimatyzował wiele gatunków drzew i krzewów, dziś największe w Polsce arboretum. Z A. Cieszkowskim łączyły go posłowanie do parlamentu pruskiego, starania o utworzenia uniwersytetu w Poznaniu. także działania na rzecz utworzenia Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Był jego drugi prezesem, od 12 lutego 1858, po pierwszej prezesurze A. Cieszkowskiego.

Niemiec, wykładowca Uniwersytetu W Berlinie. Uczeń i przyjaciel G. Hegla, miał ogromny wpływ na kształtowanie poglądów A. Cieszkowskiego. Słuchał jego wykładów z historii filozofii i filozofii prawa. K. Michelet w 1839 r. posyłał A. Cieszkowskiemu do Paryża dokładny opis jego śmierci i pogrzebu.

Poeta, przyjaciel Z. Krasińskiego z czasów licealnych i studiów na Uniwersytecie Warszawskim. Opowiedział się po jego stronie podczas jego konfliktu ze studentami. W czasie powstania listopadowego służy początkowo w gwardii akademickiej. Później jako porucznik saperów bierze udział w kampanii litewskiej w korpusie Giełguda. W tym czasie tworzy patriotyczne piosenki śpiewane przez powstańców. Po upadku powstania na emigracji. Nadal tworzy, pisuje do pism francuskich, pełni funkcję sekretarza francuskiego deputowanego Leona de Sieyes. A. Cieszkowski i K. Gaszyński pośredniczyli w sprawie konfliktu i planowanego pojedynku Z. Krasińskiego z Romanem Czarnomskim.

Niemiec, filozof mimo, że początkowo studiował teologię. Wykładowca uniwersytetów w; Jenie, Heidelbergu, Berlinie. Twórca klasycznego systemu idealistycznego obejmującego wszystkie działy filozofii. Określił na nowo jej przedmiot i zadania. Uznał, że powinna się zajmować Absolutem w jego zewnętrznym i koniecznym rozwoju. Zdobył za życia wielu uczniów - heglizm i pozycję największego niemieckiego filozofa. A. Cieszkowski nie spotkał się z nim osobiście, zmarł w 1831 r. Studiował w Berlinie u uczniów Hegla, czerpał z jego filozofii inspiracje.

Niemiec, studiował historię, prawo i filozofię. W 1825 roku został profesorem filozofii na Uniwersytecie w Berlinie. Od 1827 był redaktorem naczelnym „Berliner Jahrbucher”, przez następne 20 lat należał do najbardziej wpływowego czasopisma heglowskiego. Nauczyciel a później dozgonny przyjaciel A. Cieszkowskiego.

Kardynał, prymas Polski. 24 lipca 1930 r. odwiedził w Wierzenicy Augusta Adolfa Cieszkowskiego.

Wybitna poetka, tłumaczka, dyplomatka. Po przewrocie majowym osobista sekretarka J. Piłsudskiego. Od 1936 r. ponownie pracowała w Ministerstwie Spraw Zagranicznych. Zaprzyjaźniona z Różą Raczyńska. Wielokrotnie odwiedzała Wierzenicę za czasów Augusta „Gugi” Cieszkowskiego. Uwieczniła Wierzenicę w tomikach Liście i posągi w nim wiersz Pani Wenus i Trazymeński zając – opowiadanie tytułowe.

ziemianin szeroko znany jako patron kółek rolniczych na terenie zaboru pruskiego. Zyskał przydomek „króla chłopów”. Idea kółek łączyła go z Augustem Cieszkowskim, który był inicjatorem założenia we dworze w Wierzenicy, w niedzielę, 26 maja 1867 r. Kółka Rolniczo – Włościańskiego Wierzenica – Kicin, jednego z pierwszych w Wielkopolsce.

Syn Maksymiliana, szambelan papieski. Wykupił z rąk niemieckich majątek we Wronczynie. Pomagał ojcu w działalności kółkowej. Założył Wielkopolski Związek Ziemian, spółkę mającą na celu ratowanie polskich majątków przed przejściem w ręce niemieckie.

Syn Kryspina, dyplomata, pełniący obowiązki posła polskiego w Berlinie i Brukseli. Żona – Anna prowadziła we Wronczynie znany w okresie międzywojennym salon artystyczno – literacki. Wszyscy Jackowscy utrzymywali kontakty z Cieszkowskimi, bywali w Wierzenicy. Tadeusz Gustaw o tych związkach pisał w książce W walce o polskość.

Właściwie Jehuda Lejb pochodzący z zamożnej rodziny żydowskiej polski krytyk literacki, historyk sztuki, publicysta polityczny, eseista. Jako austriacki radca dworu przy Ministerstwie Spraw Zagranicznych w latach 1870 – 1871 miał bezpośredni wpływ na politykę europejską. Korespondent Akademii Francuskiej, kawaler Legii Honorowej. Członek Komitetu Wydawniczego Towarzystwa Historyczno-Literackiego w Paryżu, Akademii Umiejętności w Krakowie, członek honorowy Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Z A. Cieszkowskim związany przez Z. Krasińskiego, był nauczycielem prywatnym jego synów. Również swoją działalność jako literata a przede wszystkim krytyka.

Powstaniec listopadowy, emigrant, publicysta, brat Stanisława. Mąż Zofii Chłapowskiej, córki gen. Dezyderego Chłapowskiego. Wydawca „Przeglądu Poznańskiego”, od 1875 r. właściciel „Kuriera Poznańskiego”.

W powstaniu listopadowym walczył w gwardii gen. Chłopickiego. W tym czasie pisał utwory patriotyczne. Po pobycie na emigracji osiadł w Wielkopolsce. W 1875 r. objął funkcję prezesa Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, miał ogromne zasługi dla niego. Dwa lata wcześniej przygotował do druku swoją korespondencję z Z. Krasińskim. Znali się z okresu studiów w Warszawie. Więzi z Koźmianami, bliższe ze Stanisławem, Z. Krasiński odnowił i umocnił po wizytach w Wierzenicy. Z A. Cieszkowskim łączyły ich sprawy Wielkopolski, ze Stanisławem również PTPN.

Poeta, ostatni z trzech wieszczy epoki romantyzmu. Największy przyjaciel i powiernik Augusta Cieszkowskiego. W dzieciństwie połączeni osobą opiekunki - baronowa de la Haye. Niewątpliwie najbardziej znany gość wierzenickiego dworu za życia hrabiego Augusta Cieszkowskiego. W latach 1843 – 1845 6-ciokrotnie odwiedził Wierzenicę, przyjeżdżając swoim powozem „Nieśmiertelny”. Zauroczony atmosferą miejsca wymyślił słowo „wierzeniczenia” będące wyrazem duchowej potrzeby do spotkań w wielkopolskim domu przyjaciela, w atmosferze świadomego odizolowania się, spokojnej a zarazem rzeczowej często filozoficznej dyskusji. Tę atmosferę znakomicie oddają słowa z jego listów. „Śni mi się Wierzenica teraz, jak Nicea dawniej - wyrywam się ku niej - wyciągam ramiona - gdy odjeżdżać będę, wezmę trochę piasku jej na pamiątkę”. „Wyjechałem z Wierzenicy tak, jak niegdyś wyjeżdżałem z miejsc, gdzie mi dobrze, błękitno było - t. j. ze wstrętem do jazdy dalszej i ze łzami w oczach! Pewno, gdybym tylko mógł, byłbym jeszcze z dzień się został”. „ Trzy dni błogie, trzy dnia dobre, trzy dni błękitne przeżyliśmy razem. .... Tęskno mi do Wierzenicy”. Do dziś śladem po jego wizytach jest nazwa „Wzgórze Krasińskiego”, używana w odniesieniu do leżącego za rzeką naprzeciw dworu wzgórza. Niektórzy biegnącą przez nie drogę nazywają „ Aleja Filozofów”. Tam obaj wielokrotnie spacerowali.

Syn Władysława i Róży z Potockich, potem Raczyńskiej, wnuk Zygmunta Krasińskiego. Gościł w Wierzenicy, August Cieszkowski pokazywał mu pozostawiony mu przez jego dziada egzemplarz Przedświtu z dedykacją „Temu, który natchnął, natchniony”.

Pisarz, publicysta, wydawca, historyk, działacz społeczny i polityczny, najpłodniejszy autor w historii literatury. Do niego T. Lenartowicz pisał o swojej pracy we Florencji nad pomnikiem nagrobnym matki A. Cieszkowskiego. Objął patronat nad edycją listów Z. Krasińskiego, w tym do A. Cieszkowskiego.

Wybitny niemiecki slawista. Dwukrotnie, w 1924 i w 1929 r. odwiedził Augusta Cieszkowskiego juniora w Wierzenicy. W księdze gości wierzenickiego dworu jest jego wpis z pobytu w dniach 11 października – 15 listopada 1924 r. Autor publikacji na temat biblioteki Cieszkowskich Die Bibliothek des Grafen August Cieszkowski. Oraz Graf August Cieszkowski ein Schüler Hegels und des deutschen Geistes i Neue Einblicke in das Leben und die Werke Cieszkowskis. Aus unveröffentlichtem Nachlaß. O jego pobytach w Wierzenicy można przeczytać w Erlebnisse eines Polonisten: die Besuche des Slawisten Walter Kühne bei Graf August Cieszkowski dem Jüngeren auf Schloss Wierzenica bei Posen in den Jahren 1924 und 1929; zur Verständigung der Völker.

Niemiec, bibliotekarz, przyjaciel z okresu studiów w Berlinie. Był to wielce uczony teolog, który w berlińskich bibliotekach i antykwarniach wyszukiwał książki, które mogłyby uzupełniać bibliotekę w Wierzenicy. On załatwiał też wiele spraw w Berlinie, także związanych z pracą parlamentarną A. Cieszkowskiego. Kiedy zestarzał się A. Cieszkowski zabrał go do Żabikowa, na jeden ze swoich folwarków, w ten sposób chroniąc go przed niedostatkiem na starość. Tam zmarł w 1892 r.

Poeta znany jako „lirnik mazowiecki” później „mając sobie zabronioną pracę umysłową” został rzeźbiarzem. We Włoszech zaprzyjaźnił się z Augustem Cieszkowskim, ten opiekował się nim podczas choroby. Mimo ponawianych zaproszeń A. Cieszkowskiego nigdy nie odwiedził Wierzenicy. W latach 1870 – 1872 mieszkający we Florencji Lenartowicz tworzy pomnik Zofii z Kickich Cieszkowskiej matki Augusta. W marcu 1873 r. Drzwi z pomnika Cieszkowskiej i Głowa św. Jana na misie zostały w wysłane przez Włoską Akademię Sztuk Pięknych na Wystawę Światową do Wiednia. Bałagan panujący w czasie organizacji wystawy spowodował zaginięcie obu dzieł Lenartowicza. Zamiast poszukiwań decyduje się on na wykonanie drugich odlewów Drzwi i Głowy. Jego prace zyskują uznanie, otrzymuje Verdinst – Medaille (medal zasługi). Pomnik - jego najcenniejsza część to relief w kształcie postawionego prostokąta imitujący dwuskrzydłowe drzwi wmontowany w klasycystyczny portal zwieńczony trójkątnym tympanonem znajduje się w kościele Santa Croce we Florencji. Po zaakceptowaniu przez komisję artystyczną jego władz został umieszczony w lewym ramieniu transeptu „panteonu florentyńczyków”, w kaplicy Castellanich i Salviatich. Drugi, nie rozstrzygając o kolejności powstania, odlew znajduje się w pomniku nagrobnym Augusta Cieszkowskiego w Wierzenicy będącym powtórzeniem, z niewielkimi i oczywistymi zamianami, pomnika florenckiego. Wierzenickie drzwi uznawane są za najcenniejsze dzieło polskiej romantycznej sztuki nagrobnej. W 1886 r. Lenartowicz wykonał pełnoplastyczne popiersie samego Augusta Cieszkowskiego, niestety zaginione. Jego karykaturę umieścił wśród karykatur różnych osób, praca ołówkiem z 1864 r.

Działacz polityczny i społeczny, filozof, powstaniec listopadowy. Działał w Towarzystwie Pomocy Naukowej, w 1848 r. był członkiem Komitetu Narodowego. Brał udział w zjeździe międzydzielnicowy we Wrocławiu i Kongresie Słowiańskim w Pradze. W parlamencie pruskim i kierował Kołem Polskim. Zaangażował się w działalność Ligi Polskiej, znalazł się w gronie założycieli Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, pełnił funkcję jego prezesa. Wspomagał też ideę kółek rolniczych. Niemal we wszystkich z tych działań współpracował z A. Cieszkowskim.

Arcybiskup poznański, prymas Polski w latach 1914 – 1915. Od 1895 r. do śmierci w 1915 r. prezes Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Żegnał zmarłego Augusta Cieszkowskiego – Mowa żałobna powiedziana nad zwłokami ś. p. Augusta hr. Cieszkowskiego w kościele podominikańskim w Poznaniu dnia 16 marca 1894 r.

Książe, syn Henryka Lubomirskiego kuratora Zakładu narodowego im. Ossolińskich, twórcy Muzeum Lubomirskich. Sam jako kurator doprowadził do utworzenia ordynacji przeworskiej, na której miało się opierać Ossolineum. Gorący rzecznik poglądów słowianofilskich miał bliskie kontakty z Czechami i Chorwatami. Poseł Sejmu Krajowego, uczestnik zjazdu międzydzielnicowego we Wrocławiu i Zjazdu Słowiańskiego w Pradze. Wywalczył, w 1872 r., zgodę Wiednia na utworzenie Towarzystwa Naukowego Krakowskiego – Akademii Umiejętności. Przyjaźń z Z. Krasińskim odnowił w 1839 r. W tym samy roku doszło do odnowienia przyjaźni A. Cieszkowskiego i Z. Krasińskiego. A. Cieszkowski pomagał J. Lubomirskiemu w sprawach majątkowych, użyczył mu odpowiedniego fachowca, plenipotenta i rządcę - Michalskiego.

Powstaniec listopadowy, emigrant, pisarz polityczny, działacz polityczno – społeczny. Przyjaciel Z. Krasińskiego i A. Cieszkowskiego, spotykał się wielokrotnie z A. Cieszkowskim u Z. Krasińskiego. Był podskarbim Towarzystwa Historyczno-Literackiego w czasie kiedy jego wiceprezesem był A. Mickiewicz, znał J. Słowackiego. Z Wierzenicy pochodzi list Z. Krasińskiego, z 26 września 1844 r. adresowany do będącego w Dreźnie S. Małachowskiego. Po śmierci Z. Krasińskiego w ramach swoich starań o wydanie jego listów i pism S. Małachowski stara się umówić z J. Lubomirskim na spotkania z A. Cieszkowskim w tej sprawie, najpierw w Wiedniu a potem w Wenecji.

Wielkopolski lekarz, społecznik, filantrop. Brał udział w powstaniu listopadowym na Litwie był w oddziale dowodzonym przez gen. Dezyderego Chłapowskiego. Był inicjatorem powołania Spółki Akcyjnej Bazar, założenia Towarzystwa Pomocy Naukowej w Poznaniu. Bezinteresowność i ofiarność działań zapewniły mu uznanie społeczeństwa polskiego i władz pruskich. A. Cieszkowski podczas swoich uroczystości jubileuszowych w 1893 r. mówił o K. Marcinkowskim jako o swoim nauczycielu z lat młodości, którego wskazaniom był wierny przez całe życie Po jego śmierci A.C. uważany był za duchowego przywódcę Wielkopolan.

Niemiec, filozof, historyk filozofii profesor Uniwersytetu W Berlinie. Jego wykłady przyczyniły się do rozszerzenia wpływów filozofii heglowskiej w pierwszej połowie XIX wieku. A. Cieszkowski był jego uczniem i dozgonnym przyjacielem. Współzakładał z nim berlińskie Towarzystwo Filozoficzne, pomagał mu przy tworzeniu jego periodyku Der Gedanke.

Uważany za największego poetę polskiego romantyzmu, działacz i publicysta polityczny. Do pierwszego spotkania mającego wtedy 15 lat A. Cieszkowskiego z A. Mickiewiczem doszło w Karlowych Warach (Karlove Vary) w lipcu 1829 r. Na wieść o przyjeździe Mickiewicza młody A. Cieszkowski złożył mu wizytę w hotelu „Pod Strzałą”. Zaskoczonego poetę powitał krótkim wierszem. Rozbroiło to poetę i odbyła się dość długa rozmowa. Później spotykali się często we Francji i Włoszech. W swoich wykładach paryskich A. Mickiewicz omawiał poglądy czterech polskich filozofów: J. M. Hoene-Wrońskiego, A. Cieszkowskiego, B. Trentowskiego i L. Królikowskiego. A. Cieszkowskiego pochwalał za krytykę filozofii niemieckiej, która nie potrafi wyjaśnić kluczowych dla filozofii zagadnień.

Francuz, polityk. Kierował, w randze ambasadora, Komisją Międzysojuszniczą wysłaną w lutym 1919 r. do Polski przez konferencję wersalską. Od początku marca 1919 r. był w Poznaniu. Jego żona wraz z Janiną z Puttkamerów Żółtowską, jej mężem Adamem i Zdzisławem Czartoryskim, 12 marca tego roku odwiedziła Augusta Adolfa Cieszkowskiego w Wierzenicy. J. Noulens był następnie szefem Komisji Rozjemczej w czasie wojny polsko-ukraińskiej.

Uzdolniony artysta epoki romantyzmu najbardziej znany jako poeta. Zaprzyjaźniony z Augustem Cieszkowskim i Zygmuntem Krasińskim. A. Cieszkowski poznał Norwida w Warszawie u schyłku 1840 r. Znajomość została odnowiona w Berlinie w latach 1845 – 1846, utwierdzona zaś w r. 1848, gdy Norwid poznał Krasińskiego. Dochodziło między nimi do konfliktów na tle oceny jego twórczości. Norwid dedykował A. Cieszkowskiemu Psalmów-psalm, rękopis utworu został odnaleziony w jego papierach przez Różę z Potockich Raczyńską dopiero w 1933 r. W zbiorach wierzenickich był też tekst innego jego utworu – Ziemia. Również do niego skierował swoją notę polityczną Philoctet o potrzebie nowego dziennika polskiego, mogącego odpowiednio kształtować opinię Polaków w Galicji, w Poznańskiem oraz na emigracji. Norwid wielokrotnie korzystał z pomocy materialnej A. Cieszkowskiego. Szukał też jego pomocy przy wydawaniu swoich utworów czy możliwości otrzymania za jego protekcją jakiejś „płatnej” korespondencji do prasy krajowej. Jego twórczość była trudna do zrozumienia dla jemu współczesnych i nie przynosiła spodziewanych dochodów. Podobnie wielokrotnie zabiegał o zaproszenie na kilka miesięcy do Wierzenicy, gdzie zamierzał wypocząć i malować. Ostatecznie nigdy nie został tam zaproszony. Był inicjatorem wykonania z żelaza medalu dla Augusta Cieszkowskiego na pamiątkę Ligi i innych jego działań, pomysł nie został zrealizowany. W latach 1841 – 1856 narysował piórkiem (tuszem) kilku nieco karykaturalnie ujętych portretów A. Cieszkowskiego. Wykonał też w 1860 r. metalowy medalion przedstawiający Zygmunta Krasińskiego.

Osnuta legendą literacką polskiego romantyzmu kochanka Zygmunta Krasińskiego. Adresatka wielu listów od niego – Listy do Delfiny Potockiej. Bohaterka jednego z największych romansów w dziejach europejskiego romantyzmu.

Najpierw żona starszego syna Zygmunta Krasińskiego – Władysława. Matka Adama i Elżbiety – żony Jana Tyszkiewicza z Waki koło Wilna oraz Zofii Krasińskich. Po jego śmierci, 30 czerwca 1886 r. poślubiła Edwarda Aleksandra Raczyńskiego. Z tego małżeństwa synowie Edward Bernard i Roger Raczyńscy. Znała najwybitniejszych ludzi swojej epoki, w tym Józefa Piłsudskiego. Ponownie owdowiała Róża Raczyńska, kiedy wymarli Cieszkowscy, przez szereg lat porządkowała w Wierzenicy spuściznę po Auguście Cieszkowskim, przyjacielu swojego pierwszego teścia.

Dyplomata pełnił funkcję ambasadora RP w Londynie, ministra spraw zagranicznych rządu na uchodźstwie. Od 8 kwietnia 1979 r. do 8 kwietnia 1986 r. prezydent na uchodźstwie. Był najstarszym, składał urząd mając 95 lat, jak i najdłużej żyjącym, dożył nieomal 102 lat, prezydentem RP. Wątki wierzenickie są zawarte w jego książkach Rogalin i jego mieszkańcy, Pani Róża. Jako jeden z czterech usynowionych przez Augusta Adolfa „Gugę” Cieszkowskiego został właścicielem Wierzenicy. Przyjął nazwisko Cieszkowski.

Uczestniczył w pracach konferencji wersalskiej, był wojewodą poznańskim, wiceministrem rolnictwa, ambasadorem w Bukareszcie i Atenach. We wrześniu 1939 r. odegrał dużą rolę przy formowaniu władz polskich na emigracji. Edward Bernard i Roger Raczyńscy odwiedzali Wierzenicę zarówno za życia „Gugi” Cieszkowskiego jak i wtedy, gdy przebywała tu ich matka.

Leśnik, organizator i wykładowca. W szkole żabikowskiej J. Rivoli wykładał encyklopedię leśnictwa i geografię fizyczną Polski. Był on jedynym z profesorów szkoły żabikowskiej, który w 1919 r. czynnie współuczestniczył w organizacji, sekcji leśnej, Wydziału Rolniczo - Leśnego Uniwersytetu Poznańskiego. W okresie od 1878 do 1919 r. prowadził prace urządzeniowe w gospodarstwach leśnych Wielkopolski, Królestwa Polskiego, Galicji i Litwy. Przez 50 lat jako prezes kierował Wydziałem Leśnym Centralnego Towarzystwa Gospodarczego. Szkoła żabikowska i Wydział Rolniczo-Leśny łączyły J. Rivolego z Cieszkowskimi. 13 czerwca 1881 r. prowadził wycieczkę Wydziału Leśnego CTG do lasów wierzenickich.

Uczestnik kampanii napoleońskiej, podpułkownik armii Królestwa Kongresowego. W czasie powstania listopadowego tworzy oddział partyzancki. Zaocznie skazany na śmierć i pozbawiony majątku emigruje. W Rzymie prowadzi działania przeciwko likwidacji przez carat unii z Kościołem na ziemiach litewskich i ruskich. Za to otrzymuje od papieża Order Bożego Grobu. Do niego Z. Krasiński napisał o A. Cieszkowskim „Geniusz, który nie umrze cały”

Nauczycielka, botanik – pracownik naukowy Uniwersytetu Poznańskiego, zaangażowana w ochronę przyrody. O Wierzenicy i Cieszkowskich pisała w Miasto Poznań i okolica.

Lekarz ginekolog, społecznik, filantrop. Prezes Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, założyciel i pierwszy rektor Wszechnicy Piastowskiej – od 1920 r. Uniwersytet Poznański. Na jego zaproszenie w pracach komisji uniwersyteckiej zajmującej się 19 lutego 1919 r. utworzeniem studiów rolniczych uczestniczył August Adolf Cieszkowski. Przekazał on na potrzeby uczelni (Wydział Rolniczo-Leśny) folwark w Żabikowie.

Historyk literatury, krytyk, publicysta, poseł na sejm galicyjski. W okresie powstania styczniowego pracował w reprezentującym władze powstańcze tzw. Biurze Krakowskim oraz w wydziale wojskowym tzw. Komitetu Obywatelskiego Galicji Zachodniej. Profesor, dwukrotnie rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, prezes Akademii Umiejętności. Członek honorowy Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Wybitny mówca, wygłaszał przemówienia z okazji ważnych wydarzeń narodowych i publicznych. W 1893 r. na opóźnionych o 5 lat uroczystościach pięćdziesięciolecia pracy naukowej A. Cieszkowskiego przedstawił przegląd jego prac, nazwał go następcą S. Staszica.

Rosjanin powieściopisarz, dramaturg, krytyk literacki, anarchista i myśliciel, nominowany był do Literackiej Nagrody Nobla. W 1899 lub 1900 roku bracia Krzysztof i August Adolf Cieszkowscy odwiedzili L. Tołstoja w Jasnej Polanie. W tym czasie by zbliżyć się do ludu przywdział on chłopską siermięgę. Interesowała go filozofia ich ojca – Augusta.

Działacz społeczny i polityczny zaangażowany w odzyskanie Górnego Śląska, historyk Uniwersytetu Poznańskiego. W swoim wydanym drukiem w 1931 r. Pamiętniku pisał o pracy A. Cieszkowskiego, jego grobie i odwiedzinach Wierzenicy u A.A. Cieszkowskiego w 1922 roku.

Żołnierz, ziemianin i przemysłowiec. W latach 1930-1935 poseł na Sejm II Rzeczypospolitej. Wnuk Róży Raczyńskiej dziedziczył na mocy testamentu Augusta Adolfa Cieszkowskiego, przyjaciela rodziny, Surchów. Zginął 30 maja 1939 r. w katastrofie lotniczej w Międzyrzeczu Podlaskim.

Wybitny okulista, pedagog; profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Wiceprezes Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Współpracownik A. Cieszkowskiego podczas jego trzeciej, ostatniej prezesury. Wręczył mu 26 lutego 1894 r., na dwa tygodnie przed śmiercią, XX tom „Roczników PTPN” z opisem uroczystości jubileuszowych pięćdziesięciolecia jego pracy naukowej.

Francuski ekonomista, prawnik, polityk - deputowany potem senator, pochodzenia polskiego. We Francji po powstaniu listopadowym. A. Cieszkowski jako właściciel majątku Champtercier we francuskim departamencie Basses Alpes, w 1847 r. uczestniczył w kongresie rolniczym w Paryżu. Z L. Wołowskim pracował tam nad zorganizowaniem kredytu hipotecznego we Francji. Na bazie idei przyniesionej do Francji przez A. Cieszkowskiego w 1852 r. L. Wołowski utworzył w Paryżu bank Crédit Foncier de France, najpotężniejszy w Europie XIX wieku bank w zakresie kredytu akcyjnego. Dzięki temu we Francji August Cieszkowski, w Polsce postrzegany jako polski filozof, mistyk i mesjanista, jest widziany jako ekonomista.

Prawnuczka Maryli Wereszczakówny, młodzieńczej miłości Adama Mickiewicza. Żona Adama Zółtowskiego, jednego z biografów Augusta Cieszkowskiego. Wielokrotnie goszcząca w Wierzenicy i opisująca ją w Dziennik Fragmenty wielkopolskie 1919 – 1933.

Wojskowy, ziemianin, podczas I wojny służył a armii niemieckiej. Od stycznia 1919 r. związany z oddziałami wielkopolskimi: 1 Pułk Ułanów Wielkopolskich, 15 Pułku Ułanów Wielkopolskich, 1 Pułku Strzelców Wielkopolskich. Trzykrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych a później orderem Polonia Restituta. Na początku marca 1919 r. jako dowódca batalionu uczestniczył w odsieczy Lwowa. Po 1925 r. Dyrektor Wielkopolskiej Izby Rolniczej, w 1929 r. podjął pracę w Ministerstwie Rolnictwa. W 1931 r. został adoptowany przez Augusta Adolfa Cieszkowskiego, przyjął nazwisko Cieszkowski. Otrzymał majątek Stawiska w powiecie węgrowskim. Przyjaźń Cieszkowskich i Żółtowskich była przyjaźnią domów, Niechanowa i Wierzenicy. Adam i Paweł Żółtowscy oraz August Adolf i Krzysztof Cieszkowscy znali się od dzieciństwa.

Filozof, uczony, mąż Janiny z Puttkamerów. Zainteresowanie dziełami A. Cieszkowskiego i Z. Krasińskiego skierowało go na drogę filozofii. W Monachium doktoryzował na podstawie rozprawy Graf Cieszkowski's Philosophie der Tat Wykładał filozofię na Uniwersytecie Jagiellońskim i Uniwersytecie Poznańskim. W 1919 r. towarzyszył misji alianckiej podczas jej pobytu w Poznaniu. Po 1939 r. na emigracji, w Londynie założył Polski Ośrodek Badań Naukowych. Autor August Cieszkowski 1814 – 1894, biogramów Augusta i Augusta Adolfa Cieszkowskich w Polskim Słowniku Biograficznym.